ALDOUS HUXLEY -,,NOWY WSPANIAŁY ŚWIAT,,. CZY ZGADZASZ SIE Z WIZJĄ PRZYSZŁOŚCI PRZEDSTAWIONĄ W KSIĄŻCE CZY TEŻ NIE?

0
1102

Świat nieustannie się zmienia. W jego semantyce znajduje się wielość, zróżnicowanie

konstrukcja, która dotyczy nie tylko układów politycznych, społecznych, administracji,
waluty, ale przede wszystkim organizacji życia społecznego i konstrukcji struktury
społecznej. Niezależnie od tego, jaki jest i co go charakteryzuje , świat zawsze dzieli ludzi na
kategorie. Głównymi są dwie: rządzący i ci, którzy tym rządom podlegają. Rządzący
decydują i kreują. Tworzą zasady, którym inni się podporządkowują. Ale oni sami także są
podlegli. Podlegają przemianom cywilizacyjnym, nauce, nowym technologiom i, co ważne,
potrzebom społecznym. Trudno jest zatem jednoznacznie stwierdzić, kto na świecie kim
rządzi, kto komu podlega, jak funkcjonują systemy polityczne, które znajdują odbicie w
codziennym życiu zwykłych obywateli. Historia świata pokazuje, że wszystko zależy od
oczekiwań i potrzeb. To one kreują dyktatorów, to one sterują rewolucjami, to one
wyznaczają granice lub je zmieniają. Największą potrzebą świata jest ład, w którym panuje
powszechny dobrostan obywateli. Z niego biorą się wszystkie wizje jego porządku. Z tej
potrzeby tez wynikają utopijne wizje szczęśliwego społeczeństwa, które funkcjonuje w
zgodzie z przyjętymi wartościami i zasadami. Co jednak sprawia, ze dane zasady są dobre a
dane nie? Czy powszechne zasady muszą być ograniczaniem indywidualności? Czy
indywidualność ma wpływ na kształt świata? Co decyduje o tym, że ludzie są na nim
szczęśliwi?

I. Fundament nowego świata
A. Huxley mówi, że to „Spójność, identyczność i stabilność”. W „Nowym
wspaniałym świecie”, ustami jednego z głównych bohaterów mówi, że nie ma cywilizacji bez
stabilności1 . Stabilność ta jest fundamentem świata, mimo, że nieustannie się on zmienia.
Huxley stwarza własną wizję świata. Jego wizja świata przyszłego to antyutopia, która
rozpoczyna się około roku 2540, w roku A.F2 . W tym świecie wszystko jest
podporządkowane stabilności i to z niej biorą swe źródło wszystkie obowiązujące reguły
społeczne. Nie ma przecież społeczeństwa bez reguł. Bez stabilności nie istnieje
1 A. Huxley, Nowy wspaniały świat, tłum Bogdan Baran, Kraków 1988, s. 28.
2 Ibidem, s. 8.

cywilizacja. Warunkuje ona stabilność społeczną a ta z kolei warunkuje stabilność
jednostkową.

W świecie przyszłości o jakim opowiada Huxley stabilizację zagwarantować może
jedynie poczucie szczęścia obywateli. Jest to tutaj najwyższa wartość, jednak wartość
wyuczona. Jednostka nie zastanawia się nad nim i nie ocenia go przez własny pryzmat.
Szczęście to stan powszechny i zasada funkcjonowania3 .

II. Społeczeństwo
Na ziemi, o jakiej mówi pisarz, mamy do czynienia z nadmiernym przyrostem
ludności, ale także z regulowaniem jej, poprzez działania depopulacyjne. Takim działaniem
tutaj jest głód. Wszystko jest podporządkowane działaniom maszyny, która pracuje i musi
pracować. Huxley twierdzi, że po 150 latach od śmierci Henrego Forda ( od której datuje się
początek rozpoczęcia fabuły) na ziemi żyło już dwa miliardy ludzi. „Wszystkie koła stop. Po
stu pięćdziesięciu tygodniach jest już znowu tylko miliard. Tysiąc tysięcy tysięcy mężczyzn
i kobiet zmarło z głodu” 4 .

W społeczeństwie, które opisuje Huxley istnieją rozwarstwienia społeczne. Tego
wymaga hierarchia konstrukcji świata. Podział na rządzących i podporządkowanych. Koła
maszyn , od których uzależnione jest życie mieszkańców świata przedstawionego, muszą się
tutaj nieustannie obracać. To przemysł, energia, kontrola nad rozwojem biologicznym i
osobowościowym. To pożywienie, technologie i informacja. Funkcjonowanie społeczeństwa
nie może odbywać się bez odpowiedniego dozoru. To część aparatu władzy, znana nam z
obecnych systemów politycznych. Jednak dozór ten, jego forma, cele i istota nie są
identyczne z współczesnymi. To nowa forma sprawowania władzy, uzależniona od postępu
cywilizacyjnego, opartego na szeroko pojętej genetyce i technologii. W świecie tym muszą
istnieć, ludzie, którzy potrafią naśladować rytmiczny i stabilny ruch kół napędzających życie
społeczne świata anty utopijnego. Muszą to być ludzie zrównoważeni, tak jak koła na osiach,
ludzie zdrowi, posłuszni, trwale zadowoleni. Ta część aparatu władzy to władza wykonawcza.
Ludzie, którzy nie zadają pytań, oddani sprawie.

Świat ludzi Huxleya, to świat ludzi szczęśliwych. O ile szczęściem można nazywać

stan, który nie podlega ocenie jednostki, który jest sztucznie utrzymywany i stymulowany za

pomocą różnego rodzaju medykamentów i przekazów podprogowych. W świecie tym nie ma
miejsca na emocjonalność, gdyż towarzyszy jej rozchwianie i kontrastowość stanów. Huxley
pisze, że osoby, które pełnią w państwie pewne zadania o istotnej randze, jak na przykład

3 Ibidem, s. 80.
4 Ibidem, s. 28.

nadzorowanie pracy kół, nie mogli by odpowiednio pełnić swoich obowiązków rozpaczając
po stratach, cierpiąc gorączkę. Odczuwając smutek, radość, ekscytację i rozpacz. Jeśli ktoś
czuje, nie jest dobrym wykonawcą. Emocje powodują uświadamianie potrzeb, a to z kolei
powoduje pytania i bunt przeciw ogólnie przyjętym normom. W tym społeczeństwie każdy
odgrywa istotną rolę. Ważną i wymagającą od niego posłuszeństwa i stabilizacji. Role te
podporządkowane są zadaniom, które należą do członków społeczeństwa. Wszyscy muszą
pracować. Ten, kto nie pracuje-umiera. Staje się niepotrzebny5 .

III. Emocjonalność i moralność
Wszystkie wartości i emocje, które wchodziły w konflikt ze szczęściem obywateli
zostały tutaj skutecznie wyparte. Jeśli ktoś nie cierpi, nie rozpacza, nie jest zły i
przygnębiony, jest posłuszny, bo wszystko co robi i do czego dąży to jedynie stabilność i
posłuszeństwo, które dają mu sztuczne i skuteczne zadowolenie. W tym świecie nie ma zatem
żadnych konfliktów. Nie istnieje potrzeba zmian w świecie, który jest idealny i wspaniały, w
którym żyją szczęśliwi obywatele. Dodatkowo nie ma tutaj żadnych podziałów społecznych.
Każdy jest równy. Posiada innego rodzaju obowiązki, ale nie ma podziału na gorszych i
lepszych. Wszyscy są względem siebie równi pod względem cech fizyczno chemicznych.
Cechy doprowadzają jednakże do unifikacji i ujednolicenia społecznego. Jeśli nie dostrzega
się różnic, to nie ma czego do czego względem siebie porównywać. Nie ma na czym zatem i
oprzeć się estetyka piękna. Piękno nie istnieje, tak jak żadna sztuka wyższa z nim związana6 .
Piękne jest jedynie to, co związane jest z postępem technologicznym i naukowym. Kręgosłup
społeczny tworzą tutaj pracowite mrówki i zbieracze znaczków7. A więc ludzie są cenni pod
względem utylitarnym.

IV. Ustrój polityczny, wolność wyboru
Państwo o jakim pisze Huxley to republika. Jednak jest to raczej przekorne określenie,
gdyż nie ma tutaj wolności w sensie, który powszechnie jest znany. O wolności nikt tutaj nie
myśli. Nie funkcjonuje ona jako pewna potrzeba i sposób życia w świadomości bohaterów.
Tutaj wolność polega na uwolnieniu się od przymusu podejmowania jakichkolwiek decyzji.
To wygoda. Celem życia jest jedynie podtrzymanie panującego dobrobytu. Wszystko co nie
przyczynia się do napędzania przemysłu jest zakazane, bo jest niepotrzebne.

Tym wspaniałym światem powieści rządzi centralny rząd. Tutaj władza
podporządkowana jest tylko jednemu najważniejszemu człowiekowi – centralnemu zarządcy.
To on decyduje o wszystkim, także o publikacjach dotyczących odkryć naukowych. Jest to

5 Ibidem.
6 Ibidem, s. 106.
7 Ibidem, s. 8.

manipulowanie informacjami po to by świat rozwijał się w określonym kierunku, który
wybrany został przez rząd centralny, który tworzy dziesięciu głównych zarządców,
podporządkowanych odpowiednim regionom świata8 . Społeczeństwo jest podzielone na
kasty, a o przydziale decydują określone cechy psychofizyczne.
Rząd centralny kontroluje przyrost ludności oraz sposób rozmnażania. Każda jednostka w
tym świecie tworzona jest w sposób sztuczny. To w jaki sposób dana osoba powstaje jest
uzależniony od przydziału jej do poszczególnej kasty. Jest to z góry narzucona procedura.
Nie dziwi ten fakt, skoro ludziom odebrana została sposobność decydowania o sobie a
jednostki postrzegane są przez pryzmat ich użyteczności. Zapładnianie odbywa się przy
wykorzystaniu metod chirurgicznych a zarodki są przetrzymywane w inkubatorach. „Alfy i
bety pozostają w inkubatorze do zakończenia procesu tzw. „butlacji”, a gammy, delty i
epsilony wyciągane są po trzydziestu sześciu godzinach i poddawane procesowi
Bokanowskiego. Proces ten jest jednym podstawowych czynników stabilizacji społecznej
ponieważ zapewnia standaryzację społeczeństwa, złożonego z wielu grup klonów. 9”
Społeczeństwo jest nieustannie warunkowane, po to, aby każdy polubił i zaakceptował swoją
sytuację społeczną, jaka jest mu przydzielona w sposób nieunikniony. Przeznaczeniem ludzi
jest tutaj praca i produktywność. Kultura takim społeczeństwie jest zbędna gdyż wiąże się z
poczuciem piękna i emocjami, których rozwój zatrzymywany jest na etapie wieku
dziecięcego. Panuje tu także cenzura. Każdy dostaje tylko te lektury, które są związane z jego
rolą społeczną i zawodem. Nie istnieje tutaj Bóg, a więc nie istnieje także żądna obrzędowość,
tradycja, czy moralność. Rodzina została usunięta z życia społecznego, a razem z nią zostały
usunięte problemy, które negatywnie oddziaływały na dobro wspólne, stabilizację i
użyteczność. Niewłaściwa jest tutaj monogamia. Seksualność nie ma żadnych barier, gdyż jej
ograniczanie wpływa negatywnie na możliwości rozładowania popędu. Należy posiadać jak
największą liczbę partnerów w imię hipnopedycznego przysłowia Każdy należy do każdego10 .
Społeczeństwo po pracy ma jednak prawo do własnego życia. Zapewnia się mu bowiem
mnóstwo łatwo dostępnych rozrywek, które eliminują poczucie nudy, i wykluczają
pojawienie się czasu na jakiekolwiek refleksje. To mogłoby przecież zachwiać poczuciem
stabilności11 .

8 Ibidem, s. 39.
9 Ibidem, s.9-13.
10 Ibidem, s. 45.
11 Ibidem, s. 243.

V. Prawdopodobieństwo nowego wspaniałego świata-wizja przyszłości?
Wizja przyszłości, jaką zaprezentował Huxley w „Nowym, wspaniałym świecie” jest
moim zdaniem całkiem prawdopodobna. Dlaczego? Otóż żyjemy w świecie szybkich
przeobrażeń. Zarówno tych ekonomicznych, technologicznych, politycznych, gospodarczych
jak i biologicznych. Jest to czas ogromnego rozwoju nauki, wielości eksperymentów
związanych z genetyką, czego wyrazem jest sztuczna produkcja życia, klonowanie, GMO,
eksperymenty na ludziach i zwierzętach. To czas ogromnego postępu technologicznego. Nasz
świat dzieli się także na rządzących i podwładnych. Coraz częściej zaczyna się głośno mówić

o instytucji rządu światowego, tzw. kaście ludzi lepszych, nazywanych Iluminatami.
Dodatkowo następują zmiany w podziałach władzy nad poszczególnymi regionami. Życie
społeczne podporządkowane jest wygodzie, użyteczności, unifikacji produkcji. Podlega jej
przemysł, gospodarka, rolnictwo a nawet medycyna i gospodarka żywieniowa. Praca jest
koniecznością, jednostki słabe są marginalizowane społecznie. Tylko silni i użyteczni,
pracowite mrówki to jednostki pożądane społecznie. W zamian za intensywna pracę
otrzymujemy mnóstwo taniej rozrywki. W natłoku informacyjnym tracimy często
samoświadomość i poddajemy się bezwolnie kolejnym bodźcom i manipulacji zarówno
politycznej jak i medialnej. Świat dąży do stabilizacji, która jest wynikiem konkretnych
działań i konkretnych planów. Gdzie wolność jest pozorna, szczęście sztucznie
stymulowanym stanem a granice moralności są niemal całkowicie zatarte.

VI. a) Literatura, a b) fakty

a)Każdy obywatel ma prawo do określonej ilości somy, do
brania której jest warunkowany przy każdym,
najmniejszym objawie złego samopoczucia czy agresji.
Wszystkie zalety chrześcijaństwa i alkoholu, żadnej z ich
wad. Dzięki somie i warunkowaniu przemoc i ból zostały
całkowicie wyparte ze społeczeństwa. Zło przestaje
istnieć, gdy się zażyje parę gramów.

b) Obecnie mamy do czynienia z postępująca
chemizacja społeczeństwa,. Wycofywane są
naturalne preparaty , które zastępuje chemia . W
ten sposób człowiek jest stymulowany sztucznie.
To może być wstępem do całkowitej chemizacji i
stymulowania społeczeństwa za pomocą środków
psychoaktywnych i chemicznych.

a1) Rząd centralny

b1) Podział współczesnego świata również opiera się
na rządzie globalnym, tworzonym przez elity
światowe oraz na podziale społeczeństwa według
narodowości i statusu społecznego, związanych
często z zawodem. To może być wstępem do
podziału na kasty.

a2) Rozwarstwianie moralne. Ciało człowieka to jeden z
produktów rynkowych.

b2) Sex stał się zarówno produktem jak i usługą

a3) Wolność poprzez konsumpcję dóbr

b3) Społeczeństwo konsumpcjonistyczne, nastawione
na materialność i wygodę.

a4) Wysoki rozwój technologiczny i naukowy

b4) Współczesne społeczeństwo to społeczeństwo
informacyjne opierające się na zawrotnie idącym
postępie technologicznym i daleko idącej
innowacyjności.

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here