Holocaust – ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej

0
554

Rok 1941 był rokiem przełomowym jeśli chodzi o niemiecką politykę wobec europejskich Żydów. W okresie tym głównym przeciwnikiem III Rzeszy stał się Związek Radziecki, w związku z czym cała ekspansja niemiecka skierowała się w kierunku wschodnim. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy była wcześniejsza nieudana próba pokonania przez Niemców Wielkiej Brytanii. Wiosną 1941 roku Hitler przedstawił niemieckim dowódcom plan podboju ZSRR. Wojna ta miała na celu zniszczenie „azjatycko-barbarzyńskiego bolszewizmu” i już z założenia miała to być wojna eksterminacyjna. Hitler osobiście namawiał swych dowódców do bezwzględności oraz brutalności. Plan „Barbarossa ” upoważniał każdego oficera niemieckiego na Wschodzie do wykonywania egzekucji bez sądu na każdej osobie podejrzewanej o wrogi stosunek do Trzeciej Rzeszy.

Do tzw. „akcji unicestwiania wroga rasowego” przeszkoleni zostali specjalnie członkowie Einsatzgruppen, czyli grupy specjalnej Służby Bezpieczeństwa i Policji Bezpieczeństwa. Grupy te były wykorzystywane już wcześniej, m. in. podczas agresji na Polskę w 1939 roku. Do ich głównych zadań należała likwidacja przeciwników Trzeciej Rzeszy, polskiej inteligencji oraz Żydów. Grupy tego oddziału pojawiły się na froncie wschodnim tuż za oddziałami Wehrmachtu. Żołnierze Einsatzgruppen od samego początku wojny na froncie wschodnim rzetelnie przystąpili do wykonywania swych zadań. Swe ofiary – mężczyzn, kobiety i dzieci – gromadzili w parowach, kamieniołomach, rowach i dołach, po czym strzelali do nich i zakopywali ciała. Do szczególnych zadań tejże grupy należało likwidowanie Żydów. Żydów mordowano w miejscu zamieszkania przez rozstrzelanie. Przed egzekucją często kazano im własnoręcznie kopać doły. Do najbardziej znanych miejsc masowych egzekucji ludności żydowskiej należą: Babi Jar pod Kijowem oraz Ponary pod Wilnem.

Na wschodzie przy rozwiązywaniu „kwestii żydowskiej” Niemcy chętnie wykorzystywali antyżydowskie nastroje miejscowej ludności. Prowokowano i organizowano pogromy, w których udział brała okoliczna ludność. Latem 1941 roku do wielu antyżydowskich pogromów dochodziło na terenie Białostocczyzny, Polesia, Litwy, Białorusi oraz Ukrainy. Najbrutalniejsze antyżydowskie wystąpienia miały miejsce w Kownie oraz we Lwowie. Masowe mordy i pogromy, do których dochodziło na Wschodzie, były jednak tylko wstępem do eksterminacji Żydów na ogromną skalę.

Latem 1941 roku Niemcy podjęły decyzję o eksterminacji wszystkich Żydów. Miała ona być przeprowadzona systematycznie, w sposób zaplanowany oraz wysoce stechnicyzowany. Zgodnie z rozkazem Hitlera z lipca 1941 roku miała nastąpić przede wszystkim zagłada Żydów na terenie projektowanego imperium germańskiego. Wykonanie tego zadania przypadło SS. Kierownictwo organizacyjne powierzono gestapo.
„Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” na terenie Generalnego Gubernatorstwa otrzymało nazwę „Akcja Reinhard” .

Hitlerowcy szybko doszli do wniosku, że gazy trujące są o wiele bardziej skutecznym środkiem uśmiercania niż masowe egzekucje, ponadto nie wywołują frustracji u żołnierzy, którzy wykonywali nieraz wyroki śmierci przez rozstrzelanie przez 3-4 godziny pod rząd. W celu masowego uśmiercania Żydów przy użyciu gazów zaczęto budować obozy zagłady, w których ofiary miały być uśmiercane w specjalnie na ten cel wybudowanych komorach gazowych. Komory takie działały m. in. w obozach w Oświęcimiu, w Chełmnie, Bełżcu, Sobiborze, Treblince i na Majdanku. O lokalizacji tych obozów na terenie okupowanych ziem polskich zadecydowały przede wszystkim względy techniczne: bliskość wielkich skupisk ludności żydowskiej oraz dogodne połączenia kolejowe.

Pierwszym na ziemiach okupowanej Polski ośrodkiem natychmiastowej zagłady był obóz w Chełmnie nad Nerem, który powstał w grudniu 1941 roku. Początkowo funkcję komór gazowych pełniły tam specjalnie w tym celu skonstruowane ciężarówki, które oznaczano symbolami Czerwonego Krzyża.

Kolejne obozy zagłady zaczęły powstawać w I połowie 1942 roku. To właśnie w tym czasie oddano „do użytku” obozy w Bełżcu, Sobiborze i Treblince. Rozbudowano obóz na Majdanku i zmieniono jego przeznaczenie – z obozu jenieckiego na fabrykę śmierci. Do tych właśnie obozów zaczęto po kolei zwozić Żydów zgromadzonych uprzednio w gettach. Najpierw Niemcy przystąpili do likwidacji małych gett, później przyszła kolej na likwidacja gett o średniej wielkości.

Deportacje Żydów do obozów śmierci Niemcy dumnie nazywali „przesiedleniami”. Schemat tych „przesiedleń” prawie zawsze był taki sam. Najpierw wypędzano Żydów na najbliższą stację kolejową, wsadzano ich do bydlęcych wagonów, którymi w okropnych warunkach dojeżdżali do miejsca przeznaczenia. W obozie najczęściej poddawano nowo przybyłych gruntownej selekcji. Najsilniejszych Żydów zostawiano do prac pomocniczych, pozostałych – pod pretekstem wzięcia prysznica – pędzono do komór gazowych. Kobietom golono wcześniej głowy. Dzięki komorom gazowym Niemcy mogli uśmiercać nawet kilkaset osób w ciągu zaledwie 20 minut. Początkowo ciała zamordowanych zakopywano w dołach, później palono je na stosach, aż wreszcie zaczęto budować krematoria.

Oprócz obozów zagłady na ziemiach polskich Niemcy utworzyli jeszcze obozy pracy dla Żydów oraz obozy koncentracyjne, które od 1942 roku również pełniły rolę miejsc natychmiastowej zagłady. Największym obozem tego typu był KL Auschwitz – Birkenau, założony w kwietniu 1940 roku. To właśnie tu, w nocy z 3 na 4 września 1941 roku przeprowadzono pierwszą próbę uśmiercania więźniów przy użyciu cyklonu B. Eksperyment tez został przeprowadzony w podziemiach owianego czarną sławą bloku 11 (zwanego też blokiem śmierci). Uśmiercanie Żydów na masową skalę w Auschwitz – Birkenau rozpoczęto wiosną 1942 roku. Już w sierpniu tego roku przystąpiono do rozbudowy obozu i przystosowania go do prowadzonej na skalę przemysłową eksterminacji. W obozie tym stworzono prawdziwy kombinat śmierci – istniały tu cztery komory gazowe, które ściśle współpracowały z krematoriami. Do Auschwitz – Birkenau napływały transporty Żydów z całej okupowanej Europy. Starcy, chorzy i kobiety prosto z rampy kolejowej byli kierowani do komór gazowych. Pozostali mogli żyć tak długo, jak długo byli w stanie pracować. Najczęściej ludzie ci umierali z wycieńczenia lub wskutek chorób. W obozie tym ginęli oprócz Żydów również Polacy, Romowie i radzieccy jeńcy wojenni.

Ocenia się, że w wyniku Holocaustu śmierć poniosło około 6 milionów Żydów z 11 milionów, jakie zamieszkiwały wówczas Europę. Większość z nich zgładzono na okupowanych ziemiach polskich.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here