Lecznicze właściwości żeń-szenia amerykańskiego

Lecznicze właściwości żeń-szenia amerykańskiego

Lecznicze właściwości żeń-szenia znane są od ponad czterech tysięcy lat. Początkowo surowiec ten pozyskiwano ze stanu naturalnego. Dopiero na przełomie wieku XV i XVI rozpoczęto jego uprawę w Chinach i Korei. Obecnie żeń-szeń właściwy uprawiany jest w Chinach, Korei, Wietnamie, Japonii, Rosji, Białorusi, w Niemczech i w Kanadzie. Żeń-szeń właściwy ma podobny do marchwi korzeń, który dzięki dużej ilości korzeni bocznych przypomina często ludzką postać – stąd właśnie nazwa: korzeń-człowiek. Jest to długowieczna, rosnącą bardzo powoli (nawet kilka lat) bylina, której pędy nadziemne co roku jesienią zamierają, zaś na kłączu tworzy się jeden zimujący pączek, z którego wiosną wyrastają nowe liście. Surowcem żeń-szenia są mięsiste i aromatyczne korzenie o kremowo-szarej barwie, średnicy około 3 cm i długości do 20-30 cm. Mogą one mieć różne kształty: od przypominających pietruszkę do widelcowatych, pająkowatych, a nawet podobnych do ludzkiego kciuka.

Z kolei historia uprawy żeń-szenia amerykańskiego jest stosunkowo krótka. Żeń-szeń amerykański (panas quinquefolium) uprawiany jest na dużą skalę dopiero od ponad stu lat. Pierwsze sygnały o jego istnieniu pochodzą od francuskiego jezuity, który będąc w Chinach, wypróbował właściwości tej rośliny na własnym organizmie. Tenże jezuita był przekonany, że ze względu na podobieństwo klimatu, podobna roślina być może rośnie również na kontynencie amerykańskim. Przypuszczenia zakonnika niebawem potwierdziły się, podobny do chińskiego gatunek żeń-szenia znany był plemionom Irokezów w Quebecu w Kanadzie. W ten sposób żeń-szeń, tzw. amerykański w niedługim czasie stał się ważnym kanadyjskim artykułem handlowym. Okazało się, że występuje on w stanie naturalnym również w innych regionach Kanady oraz w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Niestety rabunkowa eksploatacja korzeni żeń-szenia doprowadziła pod koniec XIX wieku do prawie całkowitego wyniszczenia tego gatunku na kontynencie amerykańskim. Podjęto więc próby uprawy tej cennej rośliny w warunkach zbliżonych do naturalnych. Pierwsza farma, na której zaczęto uprawiać żeń-szeń amerykański powstała w 1886 r. i przypominała warunki leśne, ponieważ roślina ta rośnie w stanie dzikim w chłodnych, zacienionych lasach liściastych.

Obecnie korzeń żeń-szenia produkuje się na szeroką skalę na farmach oraz w gospodarstwach wielkoobszarowych. Żeń-szeń pochodzący z uprawy rośnie szybciej niż w warunkach naturalnych, zachowując prawie takie same właściwości lecznicze. Uprawiany jest na glebach gliniasto-piaszczystych, wilgotnych, przepuszczalnych, zasobnych w próchnicę. Południowa granicę jego występowania na kontynencie amerykańskim stanowi północna Alabama i Południowa Karolina, zachodnią – Iowa i Missouri, północną – Wisconsin, Ontario i Quebec, zaś wschodnia przebiega wzdłuż Atlantyku. Żeń-szeń amerykański uprawiany jest także w Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Francji, Anglii i Holandii.

Żeń-szeń amerykański nie różni się wyglądem zewnętrznym od żeń-szenia właściwego, istnieją tylko niewielkie różnice w składzie chemicznym korzeni. Korzeń żeń-szenia amerykańskiego zawiera wiele związków organicznych, spośród których największe znaczenie lecznicze mają panaksozydy, zwane też ginsenozydami. Żeń-szeń wzmacnia pięć zasadniczych organów: serce, śledzionę, nerki, wątrobę i płuca. Obniża też poziom kwasu mlekowego, dzięki czemu zwiększa się wydolność fizyczna organizmu. Roślina ta podnosi także ogólne samopoczucie, wspomaga system odpornościowy, regeneruje organizm po ciężkich chorobach, a także psychicznym i fizycznym wyczerpaniu.

Przy regularnym spożywaniu preparatów z żeń-szenia obserwuje się między innymi zmniejszoną częstotliwość zachorowań na grypę. Żeń-szeń działa także przeciwmiażdżycowo, obniżając poziom złego cholesterolu (frakcji LDL), regulując ciśnienie krwi oraz obniżając poziom cukru we krwi. Wyciągi z żeń-szenia są doskonałymi tonikami, wzmacniającymi organizm, zmniejszającymi ryzyko zachorowania na raka, a w przypadku wystąpienia tej choroby, są pomocne w walce ze skutkami ubocznymi naświetlania. Ponadto spożywanie korzeni żeń-szenia pozytywnie wpływa na funkcjonowanie narządów płciowych, wzmagając potencję. Żeń-szeń działa odtruwająco na organizm po zatruciu alkoholem oraz metalami ciężkimi, przyspiesza też regenerację wątroby, przeciwdziała degeneracji komórek i opóźnia procesy starzenia, likwidując wolne rodniki. Jest skuteczny w leczeniu chorób płuc, niedokrwienia mózgu, zaburzeń gastrycznych oraz stresu. Wspomaga też zdolności zapamiętywania.

Żeń-szenia nie powinny przyjmować kobiety w ciąży, dzieci oraz osoby z wysokim ciśnieniem krwi i chorujące na astmę. Dawka lecznicza wynosi 1-2 g korzenia na dobę i nie powinno się jej przekraczać, ze względu na możliwość wystąpienia tzw. syndromu żeń-szeniowego, objawiającego się wzrostem ciśnienia krwi, bólami głowy, nadmierną pobudliwością nerwową, zakłóceniem snu czy utratą wagi.

Bibliografia:
1. Antonkiewicz J., Kołodziej B., Żeń-szeń amerykański. Właściwości oraz możliwości uprawy w Polsce. Aura 2007 nr 7, s. 24-28.

Pobierz jako PDF
 

NO COMMENTS

Leave a Reply