Opryszczka – etiologia, objawy, diagnostyka i leczenie

0
723

Wirus opryszczki zwyczajnej (Herpes Simplex Virus – HSV) jest przyczyną pierwotnych, przetrwałych i nawracających infekcji. Ludzki Herpes virus typu 1 (HSV-1) infekuję głownie okolice jamy ustnej, ust, i skóry dookoła warg. Istnieje także Herpes virus typu 2 (HSV-2) infekujący pierwotnie okolice genitalne. Jakkolwiek HSV-1 staje się coraz częstszą przyczyną infekcji genitalnych u młodych kobiet. Światowe rozpowszechnienie HSV jest częstsze w krajach słabiej rozwiniętych. Przeciwciała przeciw HSV-1 obecne są u około 85% dorosłych, a przeciw HSV-2 u około 20-25%. Pomimo tego wielu pacjentów z dodatnimi przeciwciałami anty-HSV nie przypomina sobie infekcji.

HSV 1 i 2 są ludzkimi herpeswirusami, które posiadają dwuniciowe DNA i replikują się wewnątrz jąder zainfekowanych komórek. HSV atakuje śluzówkowo skórne tkanki głownie przez bezpośredni kontakt lub drogą wydzielniczą przeważnie kontakt ze śliną w przypadku HSV1. Wirus jest przenoszony przez czuciowe gałęzie nerwów do zwojów, gdzie może pozostawać w latentnym stanie. Nawracające infekcje spowodowane są przez reaktywacje wirusa który przemieszcza się w kierunku skóry i tkanek śluzówkowych poprzez gałęzie nerwowe powodując aktywne zakażenie tkanek. Układ odpornościowy powstrzymuje wirusa, zmiany skórne goją się w przeciągu 1-2 tygodni, jednakże utajona obecność wirusa w zwojach nerwowych pozostaje. Nawracające infekcje skórno-śluzówkowe mogą pojawiać się co kilka tygodni, miesięcy a nawet lat. Wydzielanie wirusa po infekcji jest klinicznie udowodnione.

Pacjenci z infekcją okolicy warg i jamy ustnej mogą uskarżać się na występowanie pęcherzy wypełnionych płynem przechodzących później w owrzodzenia na ustach i w okolicy około wargowej, w jamie ustnej występują owrzodzenia. Pacjenci z infekcja w okolicach genitalnych skarżą się na ból i mrowienie podczas prodromalnej i aktywnej fazy choroby w zakażonej okolicy. Pierwotna infekcja pojawia się od 3 do 7 dni po ekspozycji. Zlokalizowany ból, tkliwość i palenie mogą być połączone z gorączką, złym samopoczuciem i bolesnym powiększeniem węzłów chłonnych. Powstałe pęcherzyki przechodzą stopniowo w krostki i owrzodzenia, które goją się w przeciągu jednego, dwóch tygodni. Nawracające infekcje bywają łagodniejsze z mniejszą ilością pęcherzy lub nawet bez pojawienie się ich oraz z minimalnymi objawami systemowymi. Gorączka, nadmierna ekspozycja na promienie słoneczne i stres mogą powodować nawroty zakażenia. Wielu zakażonych HSV ludzi pozostaje asymptomatycznych, nie pojawiają się u nich żadne objawy infekcji
W badaniu fizykalnym infekcje HSV występują z pojawieniem się pęcherzy występujących w grupach z otaczającym je zaczerwienieniem skóry leżącej poniżej.

Poszczególne infekcje HSV prezentują się następująco:
• Infekcje HSV-1 najczęściej dotykają okolicy ust, ale mogą także pojawiać się na śluzówkach policzków, dziąsłach i w okolicy ustno gardłowej. Pierwotne infekcje mogą występować pod postacią zapalenia dziąseł u dzieci z pojawieniem się gorączki, bólu gardła, bolesnych pęcherzy i owrzodzeń na języku, podniebieniu, dziąsłach, śluzówce policzków i ust. Węzły chłonne mogą być również powiększone i pacjenci mogą mieć trudności z jedzeniem. Nawracające owrzodzenia są mniej ciężkie przeważnie dotykające granicy śluzówkowo skórnej warg i rzadziej okolicy zewnętrznej ust, nosa czy policzków. Pacjenci mogą rozwinąć towarzyszący liszajec.
• HSV-2 dotyka okolic genitalnych i jest najczęstszą przyczyną ich owrzodzeń. Pierwotna infekcja może być bardzo bolesna z owrzodzeniami i pęcherzami, a nawet zapaleniem pochwy. Szyjka macicy, krocze, pośladki mogą być dotknięte infekcją do tego może pojawić się towarzysząca limfadenopatia pachwinowa i objawy dysuryczne. U dotkniętych chorobą mężczyzn może rozwinąć się zapalenie żołędzi z nadżerkami. Nawracające zakażenia genitalne mogą być subkliniczne lub łagodne z pojedynczymi pęcherzami ustępującymi po 1-2 tygodniach. Większość znalezionych osób, którzy są seropozytywni HSV-2 nie zauważyło w przeszłości objawów zakażenia wirusem, zatem wirus może być przeniesiony na partnera seksualnego.
• Palce (opryszczkowa zanokcica) mogą być dotknięte u dzieci, które ssą swoje palce lub u pracowników służby zdrowia którzy mają bezpośredni kontakt z wydzielinami mogącymi zawierać wirusa
• Opryszczkowe zapalenia rogówki jest drugą co do częstości przyczyną rogówkowej ślepoty w USA. Występuje pod postacią bolesności, zaczerwienienia gałki ocznej, rozmytego widzenia oraz fotofobii.
• Pierwotne infekcje noworodków przeważnie rozwijają się po ekspozycji na HSV występującego w wydzielinach pochwy. Noworodek ma z nimi kontakt podczas powodu. Znacznie rzadziej do zakażenia może dojść w macicy. Znacznie częściej dochodzi do przeniesienia jeżeli matka ma pierwotną infekcję w drogach rodnych. Pracownicy służby zdrowia mogą również zarazić noworodka. Pęcherze o ile występują, pojawiają się od 4 do 7 dni po porodzie i mogą być zlokalizowane bądź rozsiane po całym ciele. Ośrodkowy układ nerwowy i narządy wewnętrzne mogą być dotknięte infekcją, pomimo braku zmian skórnych. Zainfekowane noworodki mają znaczną zachorowalność i śmiertelność.
• Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry są zagrożeni rozwinięciem wyprysku opryszczkowego (Eczema Herpeticum), który jest rozsianą, skórną infekcją HSV. Stan ten może rozpocząć się jako ustna infekcja HSV gwałtownie rozprzestrzeniająca się, ale może też rozwinąć się po ekspozycji ze strony osoby zakażonej HSV.

Badanie metodą rozmazu Tzancka przeprowadza się przez zeskrobanie warstwy komórek z dna zmiany za pomocą ostrza skalpela nr 15 i rozmazaniu materiału na szkiełku. Mikroskopowej oceny dokonuje się po wybarwieniu preparatu metodą Giemsy lub Wrighta, która ukazuje wielojądrowe, nabłonkowe komórki olbrzymie. Biopsja skóry pokazuje zmiany w jądrach komórkowych keratynocytów charakterystyczne dla infekcji wirusowych. PCR jest czułym i swoistym testem mogącym różnicować HSV-1 z HSV-2. Western blot wykazuje 99% czułości i swoistości.
Rozpoznanie i diagnozę ustala się na podstawie obrazu klinicznego. Bolesne pęcherze lub owrzodzenia występujące w grupach, na twarzy lub w okolicach genitalnych wskazują na zakażenie HSV.

Diagnoza różnicowa dla ustnej postaci opryszczki zawiera:
• Liszajec: obecność wiotkich pęcherzy z obecnością skorupy koloru przypominającego miód. Przeważnie nie nawracające w tych samych miejscach.
• Aftowe zapalenie jamy ustnej: obecności bolesnych 4 do 8 milimetrowych owrzodzeń z białym środkiem i ostro odgraniczonymi granicami zmiany
• Inne: Choroba Behceta, błonica, herpangina ( zakażenie wirusem Coxsackie), EBV infekcja, infekcje grzybicze, zapalenie śluzówek wywołane lekami
Dla postaci genitalnej opryszczki:
• Zmiana kiłowa: występuje najczęściej jako pojedyncze, niebolesne, twarde owrzodzenie.
• Inne: uraz, afty, wrzód weneryczny miękki, ziarniniak pachwinowy

Łagodne i ograniczone postaci ustnej opryszczki u immunokompetentnych pacjentów nie wymagają terapii; jednak umiarkowane i ciężkie przypadki mogą być leczone miejscowymi lub doustnymi lekami. Leczenie powinno być włączone natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów. Leczenie jest nieskuteczne jeśli zostanie rozpoczęte po 72 godzinach od wystąpienia objawów. Pacjenci z immunosupresją wymagają większych dawek doustnych leków przeciwwirusowych, a mogą nawet wymagać dożylnej terapii. Nawracające infekcje HSV1 są rzadsze u osób powyżej 35 roku życia. Nawracające infekcje genitalnej postaci opryszczki mają duży wpływ psychosocjalny na pacjenta.

Leczenie ustnej postaci opryszczki:
• 5 % Acyclovir maść co 3 godziny, 6 razy dziennie przez 7 dni
• 10% Docosanol krem 5 razy dziennie, do 10 dni
• 1% pencyclovr krem co 2 godziny w dzień, przez 4 dni

Nawracające postaci ustnej opryszczki:
• Famciclovir 1500mg w jednej dawce, przez jeden dzień
• Valacyclovir 2 g co 12 godzin, przez 1 dzień

Leczenie pierwotnej genitalnej opryszczki:
• Acyclovir 400mg 3 razy dziennie, przez 7-10 dni
• Famciclovir 250mg 3 razy dziennie, przez 7-10 dni
• Valacyclovir: 1g 2 razy dziennie, przez 10 dni

Nawracająca genitalna opryszczka:
• Acyclovir 400mg 3 razy dziennie lub 800mg dwa razy dziennie, przez 5 dni
• Famciclovir 125mg 2 razy dziennie, przez 5 dni lub 1000mg 2 razy dziennie, przez 1 dzień
• Valacyclovir 500mg 2 razy dziennie, przez 3 dni.

Przed użyciem przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania lub skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ każde lekarstwo niewłaściwie stosowane, bądź zażywane zagraża twojemu życiu lub zdrowiu.

Pacjenci z immunosupresją, oczną postacią opryszczki lub z uogólnioną postacią choroby wymagają odpowiedniej konsultacji specjalisty.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here