Sztuka Starożytnego Rzymu

0
706

Sztuka Starożytnego Rzymu
Omawiając sztukę Starożytnego Rzymu pragnę zacząć od rzeźby. Już od czasów etruskich podstawowym materiałem do tworzenia rzeźby była wypalana ziemia oraz brąz. Późniejsi artyści rzymscy tworzyli swe prace z kamienia oraz z materiałów obecnych w miejscu ich zamieszkania. Z biegiem czasu modne stało się wykorzystywanie do rzeźbienia kamienia przywiezionego z obszarów greckich. W czasach Juliusza Cezara rzeźbiarze coraz częściej tworzyli w marmurze.
Rzeźba rzymska zdradza wpływy za równo etruskie jak i greckie. Z biegiem czasu rzeźbiarze rzymscy przeszli ewolucję od zainteresowania sztuką etruską aż do zainteresowania klasyczną rzeźbą grecką. Etruskowie wnieśli wielki wkład w rozwój sztuki na Półwyspie Apenińskim. Doniosłym przykładem zabytku sztuki etruskiej są pochodzące z VI wieku p. n. e dwa sarkofagi małżonków. Zostały one odnalezione w XIX wieku na antycznej nekropoli w miejscowości Caere. Na sarkofagach widzimy wykonane z terakoty polichromowane postaci małżonków spożywających ucztę. Widać, że parę małżonków łączy wielkie uczucie. Sarkofagi te są zatem dziełami niezwykle romantycznymi w swej wymowie. Kolejnym wielkim i bardzo znanym dziełem etruskim jest tzw. Apollo z Weii dłuta słynnego etruskiego rzeźbiarza z V wieku p. n. e. – Wulki. Rzeźba ta została odkryta w 1916 roku przez niejakiego Giulio Quirino Giglioli. Cechą charakterystyczna rzeźby Apolla jest to, że artysta oddzielnie wymodelował korpus, głowę, ramiona i nogi. Następnie wszystko razem zostało odlane tworząc jednolity posąg. Zwyczajem etruskim dzieło zostało pomalowane na różne kolory, podobnie jak miało to miejsce w przypadku sarkofagów małżonków.
Starożytni Rzymianie byli zafascynowani rzeźbą grecką. Przejawia się to w zwyczaju kopiowania dzieł rzeźbiarskich wielkich artystów greckich. Jako przykład może posłużyć tu Wenus z Arles, która jest przez wielu uczonych uważana za kopię dzieła wielkiego greckiego twórcy Praksytelesa. Rzymianie podobnie jak Grecy mieli w zwyczaju polichromowanie posągów, co udowodnił szereg wykopalisk archeologicznych. Twórczość rzeźbiarzy rzymskich nie ogranicza się wyłącznie do prostego kopiowania prac słynnych greckich rzeźbiarzy. Mieli oni bowiem wkład w rozwój oryginalnych form rzeźbiarskich takich jak na przykład popiersie. Niepowtarzalny jest również rzymski portret, który cechuje się ogromnym realizmem. Twarz modela jest traktowana bez typowego dla sztuki greckiej idealizmu. Na twarzy osoby portretowanej dostrzegamy wszelkie niedoskonałości fizyczne takie jak oznaki starości, symptomy choroby czy po prostu brzydotę. Brak idealizmu w portrecie rzymskim to nie tylko prawdziwe ukazanie wyglądu fizycznego, ale również trafne przedstawienie stanu psychiki modela.
Szczególnym rodzajem portretu jest portret arystokratyczny. Modne stało się wśród rzymskiej arystokracji kolekcjonowanie portretów przodków, które były eksponowane w domu arystokraty przy okazji różnych ważnych wydarzeń. Rolą takich właśnie portretów było ukazanie genealogii wielkich rodów arystokratycznych. Było to zgodne z żywym w rzymskim społeczeństwie kultem przodków.
Z najstarszymi przykładami malarstwa na obszarze Półwyspu Apenińskiego mamy do czynienia wśród pozostawionych przez Etrusków zabytków w postaci grobowców. Takie zabytki są nam znane między innymi w regionach Apulii i Kampanii. Nazwiska artystów rzymskich epoki antycznej są nam prawie nieznane, ale mamy do czynienia z nielicznymi wyjątkami. Jednym z nich jest niejaki Caius Fabius Pictor. Żył on w czwartym wieku p. n. e. i zaistniał w pamięci potomnych jako autor fresków zdobiących świątynię bogini zdrowia Salus, czyli greckiej Higiei z 304 roku p. n. e.
Malarstwo rzymskie, podobnie jak to miało miejsce w przypadku rzeźby, naśladuje oryginały greckie. Wybitne dzieła malarstwa rzymskiego zachowały się dzięki erupcji Wezuwiusza w roku 79 n. e. Pochodzą one z drugiego wieku p. n. e. a możemy je podziwiać na ścianach zachowanych fragmentów budowli w takich miejscowościach jak Pompeje i Herkulanum. Dzieła znane z tych miejscowości są reprezentatywne dla okresu republikańskiego w historii Rzymu.
W latach 30 – 25 p.n.e. to jest w początkach okresu imperialnego zapoczątkowanego prze objecie władzy przez Oktawiana augusta, rozwinął się w malarstwie rzymskim tzw. drugi styl pompejański. Cechą charakterystyczną owego stylu jest rezygnacja z reliefu wykonywanego na stiuku. Zamiast niego ściany budowli są pokrywane malowidłami przypominającymi te z domów zniszczonych prze Wezuwiusza.
Trzeci styl pompejański został natomiast zainspirowany przez sztukę egipską. Narodził się on w latach dwudziestych pierwszego wieku p. n. e. i trwał aż do początku rządów cesarza Klaudiusza. Był on swego rodzaju reakcją wymierzoną przeciwko iluzjonizmowi stylu drugiego. Cechą niezwykle charakterystyczną dla tego stylu jest umieszczanie na ścianach malarskich miniaturek nie mających związku z resztą dekoracji. Są one malowane przy użyciu barw realistycznych, ale ich tło jest najczęściej koloru białego lub czarnego. Twórcy trzeciego stylu pompejańskiego nawiązywali do tematów mitologicznych, religijnych oraz idyllicznych, a technika jaką stosowali bardzo przypomina dziewiętnastowieczny impresjonizm. Reprezentatywnym przykładem dla trzeciego stylu pompejańskiego są malowidła na ścianach tzw. domu pod Farnesiną ukazujące sceny pasterskie oraz sceny bitew morskich. Wraz z wejściem na scenę polityczną Klaudiusza i zniszczeniem Pompejów przez trzęsienie ziemi w roku 62 n. e. zaczął w malarstwie obowiązywać czwarty styl pompejański, który łączył w sobie cechy dwóch stylów poprzednich. Jego pojawienie się miało oczywisty związek z odbudową miasta po wcześniejszej katastrofie, a jego zanik był konsekwencją erupcji Wezuwiusza w roku 79 n. e. styl ten przejawiał się poprzez zastosowanie żywiołowej ornamentyki wzbogaconej złoceniami, rzeźbami, medalionami oraz reliefami wykonanymi w stiuku. Tematyka tych malowideł jest bardzo bogata. Widać na nich sceny mitologiczne, sceny z życia codziennego a także portrety. Podobnie jak w przypadku trzeciego stylu, czwarty styl pompejański posługiwał się stylem impresjonistycznym.
Malarstwo wczesnochrześcijańskie charakteryzuje się chętnym nawiązywaniem do sztuki pogańskiej oraz symboliki typowej dla innych religii. Przykładem może być ukazywanie przez artystów chrześcijańskich sceny wieczerzy, która była również częstym tematem pogańskich malowideł rzymskich. Jak wiadomo w twórczości wczesnochrześcijańskiej wieczerza zyskała nowe znaczenie, czyli tzw. ostatnią wieczerzę poprzedzającą ukrzyżowanie Chrystusa. Sztuka chrześcijańska w starożytnym Rzymie nie stroniła również od tematyki świeckiej, czego wyrazem jest ukazywanie scen z życia codziennego będące coraz to bardziej popularne od momentu legalizacji religii chrześcijańskiej na obszarze Imperium Rzymskiego w roku 313 n. e. Należy tu jeszcze wspomnieć, że do końca wieku trzeciego malarze chrześcijańscy stosując się do nakazów biblijnych, nie przedstawiali na swych obrazach postaci Boga. Zamiast tego używali symboli takich jak : słońce – symbol boskości, baranek – symbol męczeństwa Chrystusa, czy ryba, która po grecku brzmi Ichtus, co jest akronimem zdania Christos Theou Yios Soter, czyli Jezus Chrystus Zbawiciel Syn Boży.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here