Bezpieczeństwo ekologiczne

0
1763

Bezpieczeństwo ekologiczne ma wymiar międzynarodowy. Definiowane jest jako „trwały i ciągły proces pożądanego stanu ekologicznego, zapewniającego spokojną i zdrową egzystencję wszystkich elementów ekosystemu”.

Bezpieczeństwo ekologiczne zajmuje obecnie trwałe miejsce w modelu współżycia społeczności międzynarodowej. W państwach rozwiniętych ekonomicznie silnych – bezpieczeństwo ekologiczne stosunkowo wcześnie znalazło usankcjonowania prawne i zostało zapewnione przez wdrożenie odpowiednich systemów rozwiązań organizacyjno–technicznych. Powstało wiele organizacji społecznych i urzędów, które w sposób planowy zajmują się problematyką zagrożeń i tworzą rozwiązania prawno–organizacyjne. W wielu państwach powstały, począwszy od początku lat sześćdziesiątych pozarządowe organizacje proekologiczne, których liczebność ciągle rośnie. I tak np. w Stanach Zjednoczonych w roku 1960 organizacje te miały łącznie około 60 tysięcy członków, w roku 1970 było ich już 847 tysięcy, w roku 1980 – półtora miliona, a w roku 1990 prawie trzy i pół miliona. Jednocześnie w tym okresie liczba informacji o problemach ekologicznych podawanych w radiu i telewizji wzrosła około 30 razy. Pojawiła się też literatura ekologiczna i ekofilozoficzna.

Istotną rolę w funkcjonowaniu bezpieczeństwa ekologicznego pełni międzynarodowe prawo ekologiczne. Wprowadza ono normy i zasady zachowania się państw w odpowiednich dziedzinach redukowania szkodliwych skutków ekologicznych, ustalania warunków użycia zasobów naturalnych. Reguluje też zasady międzynarodowej współpracy naukowo-technicznej w dziedzinie ochrony środowiska. Funkcjonują już też powszechnie uznawane i respektowane zasady bezpieczeństwa ekologicznego.

Podstawową zasadą międzynarodowego bezpieczeństwa ekologicznego jest zasada równego bezpieczeństwa. Dotyczy ona m. in. zakazu transferu zanieczyszczeń oraz szkodliwych odpadów. Formę zasady przyjął zakaz tzw. agresji ekologicznej oraz monitoringu uzgadnianych kwestii bezpieczeństwa ekologicznego. Istotna jest również zasada regularnej wymiany informacji o sytuacji ekologicznej na szczeblu krajowym i regionalnym. W budowaniu pozytywnych stosunków między państwami pomaga zasada zapobiegania ekologicznym szkodom transgranicznym. Zakłada ona przewidywanie i zapobieganie szkodom oraz powiadamianie o istniejącym niebezpieczeństwie sąsiednie państwa. Z zagadnieniem tym wiąże się bezpośrednia zasada kooperacji, zakładająca współudział państw w likwidacji skutków katastrof życiowych, przemysłowych i energetycznych.

Dużą rolę w tworzeniu skutecznego systemu bezpieczeństwa ekologicznego odgrywa zasada współpracy naukowo–technicznej. Jej istota polega na pomocy technicznej oraz rozwijaniu międzynarodowego systemu wymiany ekologicznie bezpiecznych technologii i systemu monitoringu. Międzynarodowe stosunki w dziedzinie bezpieczeństwa ekologicznego opierają się o zasadę pokojowego rozwiązywania sporów dotyczących szkód ekologicznych oraz zasadę międzynarodowej odpowiedzialności za środowisko. Istotne podejście do bezpieczeństwa ekologicznego wynika z zasady tzw. samopodtrzymującego się rozwoju. Zasada ta opiera się na przekonaniu, że zapobieganie dewastacji ekologicznej jest gospodarczo korzystniejsze aniżeli naprawianie szkód już powstałych. Dlatego należy preferować praktykę ochraniania ważnych dla biosfery ekosystemów i procesów ekologicznych.

Postępowanie zgodnie z istotą i treścią powyższych zasad powinno zagwarantować światu poczucie bezpieczeństwa w możliwie najbardziej optymalnym wymiarze. Zagrożeń wyeliminować nie można, można je tylko ograniczyć lub zapobiec niektórym z nich. Istotne jest tu kształtowanie międzynarodowej i narodowej świadomości w dziedzinie ekologii. W naszym kraju świadomość ekologiczną kształtuje się głównie w szkole.

Polska w coraz większym stopniu uczestniczy w rozwiązywaniu globalnych problemów ekologicznych. Postuluje się np. utworzenie w ramach systemu bezpieczeństwa narodowego (obejmującego różne podsystemy) – podsystemu bezpieczeństwa ekologicznego. Ekologia zajmuje ważne miejsce w długofalowej polityce rozwoju państwa.

Problem bezpieczeństwa ekologicznego Polski znalazł odzwierciedlenie w dokumencie rządowym „Polska 2025 – długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju” opracowanego przez Rządowe Centrum Studiów Strategicznych przy współpracy Ministerstwa Środowiska. Zgodnie z zapisem dokumentu – podstawowym celem polityki społeczno–gospodarczej jest zapewnienie wzrostu dobrobytu polskich rodzin, umocnienie ich samodzielności materialnej oraz poczucia bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo jest rozumiane w szerokim znaczeniu: jako bezpieczeństwo systemowe, socjalne, zabezpieczenie emerytalne, bezpieczeństwo w zakresie ochrony zdrowia i życia.

W koncepcji długofalowej polityki państwa zakłada się zapewnienie Polsce i Polakom powszechnego bezpieczeństwa ekologicznego. Zgodnie ze strategią „Polska 2025” powinno ono być realizowane poprze takie stymulowanie procesów rozwoju, aby w jak najmniejszym stopniu zagrażały środowisku.

Baszkiewicz T., Zagrożenia ekologiczne świata. „Przysposobienie Obronne w Szkole” 1989 nr 4, s. 295-301.
Kaliński M., Bezpieczeństwo ekologiczne Polski. „Przysposobienie Obronne – Obrona Cywilna w Szkole” 1996 nr 4, s. 197-200.
Kaliński M., Międzynarodowe zasady bezpieczeństwa ekologicznego. „Aura” 1995 nr 7, s. 10; „Przysposobienie Obronne – Obrona Cywilna w Szkole” 1995 nr 4, s. 203-204.

Polska 2025. „Aura” 2000 nr 10, s. 4-8.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here