Cukier a inne środki słodzące

0
1085

Cukier szkodzi! Wiedzą to właściwie wszyscy. Ale nie wszyscy chcą lub mogą z niego zrezygnować. Należy jednak bezwzględnie pamiętać, że napis na etykiecie produktu „nie zawiera cukru” to tylko chwyt marketingowy, ponieważ maltoza, laktoza, sacharoza, to również cukry. Z kolei dostępne w handlu substytuty cukrów są przeznaczone dla cukrzyków. W pożywieniu cukrzyków substytuty cukrów odgrywają dużą rolę. Cukrzycy powinni spożywać węglowodory złożone, które są powoli rozkładane w organizmie. Do najważniejszych dla chorych na cukrzycę środków zamiennych należy fruktoza (cukier owocowy), sorbit, ksylit, mannit, malcit i lactit.

Pod pojęciem cukru rozumie się sacharozę produkowaną z trzciny lub buraków, a także cukier gronowy w postaci syropów. Sacharoza składa się najczęściej z jednej cząsteczki cukru gronowego (glukozy) i jednej cząsteczki cukru owocowego (fruktozy). Glukoza i fruktoza występują w wielu owocach, ale nie można ich z owoców pozyskać. Dostępną w handlu fruktozę otrzymuje się z rozkładu skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej. Z chemicznego punktu widzenia wszystkie cukry należą do węglowodorów. Spożyte przez nas węglowodory rozkładane są później w żołądku na cukry proste, które przenikają do krwi i są przez krew przenoszone do komórek organizmu. Tam są wykorzystane jako źródło energii albo odłożone do późniejszego rozdysponowania. Organizm może przyjmować bezpośrednio tylko cukry proste, a więc glukozę (cukier gronowy) i fruktozę (cukier owocowy). Wszystkie inne węglowodory muszą być najpierw rozłożone. Dlatego cukry proste lub dwucukry (maltoza, laktoza, sacharoza itp.) składające się z jednej lub dwu drobin, szybko dostają się do krwi, podczas gdy produkty rozkładu wielocukrów przedostają się do krwiobiegu systematycznie i powoli.

Słodzić można nie tylko samym cukrem. Substancje słodzące znane są od ponad stu lat. Te czyste związki chemiczne są słodsze niż cukier od dziesięciu do pięciu tysięcy razy. Pierwszym sztucznym środkiem słodzącym była sacharyna, wynaleziona w 1879 roku. Sacharyna jest bardzo słodka (1 gram odpowiada 40-50 gramom cukru) i trwała, dlatego może być długo przechowywana. Jest to krystaliczny bezwonny biały proszek, łatwo rozpuszczalny w gorącej wodzie. Można jej używać do gotowania i pieczenia. Drugi dopuszczalny do spożycia środek słodzący to również bezwonny, biały i krystaliczny cyklamat. Jest mniej słodki niż sacharyna, bardzo trwały i odporny na wysokie temperatury, dlatego można go używać w kuchni. Cyklamat został wynaleziony w 1937 roku. W niespełna trzydzieści lat później wynaleziono aspartam, który rozkłada się w organizmie podobnie jak białko. Jest przy tym niskokaloryczny i bardzo słodki, około dwustu razy słodszy niż cukier. Jego wadą jest nietrwałość. Do spożycia dopuszczony jest też wynaleziony w 1967 roku acesulfam, także prawie dwieście razy słodszy od cukru. Jest rozpuszczalny w wodzie i łatwo trawiony przez organizm. Do tego bardzo trwały. Nadaje się też do gotowania i pieczenia.

Alternatywne środki słodzące mają postać tabletek, płynu lub sypkiego proszku. Tabletki są odpowiednie szczególnie do słodzenia gorących napojów. Jedna tabletka środka słodzącego odpowiada pod względem słodkości jednej kostce cukru. Najczęściej spotykane środki słodzące w postaci tabletek są mieszaniną cyklamatu i sacharyny. Płynną postać mają z kolei cyklamat, sacharyna i acesulfam. Środki słodzące w postaci sypkiej mają wygląd cukru oraz taką samą słodkość, są jednak dużo mniej kaloryczne. Sypkich środków słodzących używa się do słodzenia zimnych i gorących deserów, i napojów oraz do posypywania tortów, i wafli. Cukrzycy muszą jednak zachować ostrożność, gdyż sypkie środki słodzące zawierają maltodekstryn, który jest węglowodorem niedopuszczalnym w ich diecie.

Środki słodzące mają wady i zalety. Ich podstawową zaletą jest fakt, że wprowadzają do organizmu bardzo małe ilości energii w postaci kalorii. Ponadto nie podlegają fermentacji, więc nie wywołują próchnicy. Jednak zarówno cukier, jak i środki słodzące, mają zdecydowanie negatywny wpływ na nasze zdrowie. Środki słodzące nie posiadają takich właściwości konserwujących jak cukier i nie mogą być stosowane w przetworach bez użycia dodatkowych substancji konserwujących. Sacharyna i cyklamat używane w dużych dawkach mogą być przyczyną raka pęcherza, dlatego ich używanie jest zabronione w niektórych krajach europejskich oraz w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Już wypicie jednego litra napoju light przez dziecko powoduje przekroczenie dziennej zalecanej dawki. Niektórzy badacze twierdzą też, że środki o niskiej kaloryczności zamiast pomagać w obniżaniu apetytu, mogą go wzmagać. Dzieje się tak, ponieważ smak środków słodzących wzmaga wydzielanie insuliny, a ponieważ do organizmu nie przenika cukier, dostarczona insulina może powodować obniżenie zawartości cukru we krwi i co za tym idzie, uczucie głodu.

Przyjmowanie cukru nie jest bezwzględnie konieczne. Wystarczy jedynie mała dawka, by czuć się zdrowo. Szkody spowodowane nadmiernym spożywaniem cukru nie są do przewidzenia. Wiemy na pewno, że cukier jest przyczyną próchnicy i nadwagi. Z nadmiernym spożywaniem cukru wiążą się też takie choroby jak cukrzyca, zwapnienie żył, kamienie nerkowe, nowotwory. Cukier dodawany do potraw powoduje, że są one słabiej trawione przez organizm w przypadku chorób żołądka, wątroby i pęcherzyka żółciowego. Najbogatsze w cukier są lemoniady, napoje z soków owocowych oraz cola, kakao w proszku, słodycze. Przyzwyczaić nasze wyczucie smaku do owoców czy jarzyn, zamiast słodkiego ciastka, to duży problem współczesności.

Literatura:
1. K. Bonenberg, Czy cukier to tylko puste kalorie? „Aura” 1995 nr 2, s. 24-25
2. K. Bonenberg, Słodzić prawidłowo. „Aura 1995 nr 10, s. 28-30.”

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here