Czego i w jaki sposób powinna nas nauczyć współczesna szkoła, abyśmy z sukcesem znaleźli się na rynku pracy?

0
1263

Rynek pracy rozwija się w dzisiejszych czasach wyjątkowo dynamicznie. Mówi się, że każdy człowiek będzie zmuszony zmienić pracę minimum kilkukrotnie, często nawet na niezgodną z jego wykształceniem i dotychczasowym doświadczeniem zawodowym. Obserwuje się również znaczną zmianę kryteriów wyboru potencjalnego pracownika przez pracodawców. Jakich cech wymaga od nas wymaga współczesny rynek pracy? W jaki sposób szkoła powinna pomóc uczniowi wypracować pożądane cechy charakteru i umiejętności?

Porozumiewanie się

Skuteczna, efektywna rozmowa wymaga umiejętności jej przeprowadzenia. Sformowanie i użycie argumentów nie jest już problemem- współczesna szkoła wymaga udowadniania tez i poglądów. Sytuacja komplikuje się, gdy rozmowę przeprowadzamy z osobą o innych poglądach niż my. Jeśli człowiek nie nauczył się trudnej sztuki rozmowy, uwidacznia się u niego agresywny stosunek do rozmówcy i nieodparta chęć „zwycięstwa“ nad nim. Osiągnięcie kompromisu często traktuje się jako porażkę, ponieważ zostało się zmuszonym do ustąpienia, a próba zmiany poglądów drugiego człowieka zakończyła się niepowodzeniem. Umiejętność ta jest zdolnością nabytą, każdy jest w stanie ją posiąść. W jaki sposób? W szkolnych klasach daje się słyszeć przeróżne debaty i dyskusje. Często jest jednak tak, że wypowiada się niewielka część całej grupy. Pozostali siedzą w swoich ławkach, nie zwracając uwagi na toczącą się dyskusję i nie próbując jej słuchać.
„Dopóki jestem cicho i nikomu nie przeszkadzam, jest dobrze“. Zadaniem nauczyciela jest skupienie uwagi takich uczniów, zaciekawienie ich tematem, zachęcenie do zabrania głosu w rozmowie czy wprowadzenie systemu nagród i kar za brak aktywnego udziału w zajęciach.

Praca zespołowa

Zdolność pracy w grupie to obecnie jedna z najbardziej kluczowych umiejętności poszukiwanych u pracownika. Większość prac wykonuje się w kilku-, a czasem kilkunastoosobowych zespołach. Jest szybciej, efektywniej, dokładniej. Jak wygląda grupowa praca w szkolnych ławkach?
Wyobraźmy sobie przykładową grupę uczniów A, B, C i D, wykonujących polecenie nauczyciela. Jak wygląda ich współpraca?
Uczeń A nie ma nic do powiedzenia na zadany temat. Siedzi obok grupy, niezainteresowany tym, co dzieje się wokół niego.
Uczeń B ogłasza się liderem i rozpoczyna dyskusję. Rozmowę na temat wczorajszego dnia, osiągniętego kolejnego poziomu w grze czy kupna nowego sprzętu.
Uczeń C próbuje zorganizować pracę, jednak szybko poddaje się i zostaje zainteresowanym słuchaczem ucznia B.
Uczeń D natomiast, ostatni, stara się samodzielnie wykonać powierzone grupie zadanie, aby tylko nie otrzymać złej oceny czy uwagi.
Schemat ten jest bardzo uogólniony, jednak taki podział uczniów można zaobserwować w każdej szkolnej klasie. Oczywistym jest fakt, że taki sposób pracy nie wykształci w młodym człowieku zdolności przedstawiania swoich idei, wysłuchania innych i sprawiedliwego, adekwatnego do uzdolnień każdego z członków grupy, podziału obowiązków. Co więc należy zrobić? Kluczem jest umiejętność samokontroli i dyscypliny. Pracowanie nad nią ważne jest od najmłodszych lat człowieka, dzięki pomocy rodziców i nauczycieli z pierwszych klas szkoły podstawowej. Zdolność „pilnowania samego siebie“ znacznie ułatwi współpracę w późniejszych latach. Jak to osiągnąć? Przede wszystkim rozmową. Większość współczesnych dzieci nie miała do czynienia z pojęciem dyscypliny. Choć gotowi do pracy i działania, czekają na polecenie nauczyciela i nie robią nic bez jego kontroli. Ważne jest uświadomienie ich, że nauczyciel ma odpowiedzieć na ich pytania i pomóc w zrozumieniu materiału, a nie surowo pilnować, czy każdy z jego uczniów wykonuje polecone zadanie.

Organizacja pracy

Praca w dzisiejszych czasach coraz częściej nie ma nic wspólnego z założeniem garnituru, wejściem do biura i wyjściem z niego po 8 godzinach pracy. Popularna staje się praca zdalna(telepraca), kiedy to pracujemy w domu, a pracodawcy przesyłamy tylko wyniki naszego wysiłku. Choć z pozoru jest to łatwe, praca na odległość wymaga umiejętności samoorganizacji. Ustalenie własnego harmonogramu i godzin pracy, stworzenie własnej przestrzeni, gdzie będziemy mogli się skupić czy nauka obsługi komputera wykraczająca poza zakres podstawowy- to tylko niektóre z działań niezbędnych, by podołać telepracy.
Współczesna szkoła nie ułatwia tego zadania. Oczywiście, ustalane godziny zajęć uczniów są konieczne i jak dotąd, nie rozpowszechnił się żaden inny system nauczania. Przestrzeń do pracy również organizuje szkoła. Problemem jest fakt, że lekcja przebiega według ustalonego wcześniej przez nauczyciela schematu (który jest zmuszony do tego, by mieć czas opracować całość obszernej podstawy programowej). Jeżeli lekcja zaczyna zmierzać w innym kierunku niż jest to przewidziane, nauczyciel musi przerwać dyskusję uczniów i powrócić do omawianego materiału- brak jest czasu na poruszenie innych tematów. Kolejność wykonywania zadań przez uczniów również jest im narzucona. Rozwiązaniem może być pozostawienie większej swobody uczniom w wyborze sposobu działania. Jeżeli uczniowie zostaną potraktowani jako dorośli, będą zachowywać się bardziej dojrzale. Z tego powodu narzucanie młodym ludziom metody wykonania polecenia nie jest odpowiednie- gdy uczniowie nie będą zmuszeni pracować pod tak dużą presją, ich praca będzie efektywniejsza.

Inteligencja emocjonalna

Nie mniej ważnym problemem dzisiejszych ludzi jest brak władzy nad własnymi uczuciami. Nagłe i nieoczekiwane wybuchy euforii lub agresji uniemożliwiają efektywną pracę. Poza tym, ludzie przejawiają skłonność do odczuwania tylko skrajnych emocji- albo coś kochamy, albo nienawidzimy. Bez znajomości samego siebie panowanie nad tym jest niemożliwe. Nie można osiągnąć tej umiejętności samodzielnie, potrzebna nam pomoc. Kto jest w stanie nam pomóc? Odpowiedź jest prosta. Każda szkoła zobowiązana jest zatrudniać minimum jednego psychologa. Osoba ta powinna być otwarta na uczniów, gotowa ich wysłuchać i pokierować z powrotem na właściwe tory. Z odpowiednią wiedzą i doświadczeniem jest w stanie wskazać uczniowi, jak może naprawić popełniony błąd. Problemem jest sposób, w jaki młodzież postrzega rozmowy z psychologiem. Do psychologów często odnosi się w sposób bardzo negatywny. Zdarzają się sytuacje, gdy młody człowiek po wizycie u psychologa zostaje przez rówieśników odtrącony, a w skrajnych przypadkach uznany za osobę mającą problemy psychiczne. Należy szybko rozprawić się z tym stereotypem, zachęcając uczniów do zwracania się do szkolnego psychologa w razie poważnego problemu. Dobrym pomysłem może być również organizacja spotkań z człowiekiem zajmującym się rozwojem osobistym. Często rozmowa z nim może doprowadzić do odkrycia swoich talentów, zdobycia wiedzy na temat działania własnego umysłu, emocji. Młodzież powinna też częściej sięgać po literaturę dotyczącą tego problemu
(dobry coach poleci odpowiednie książki) i uczyć się, jak być inteligentnym w swoich emocjach.

Przedsiębiorczość

Przedsiębiorczość możemy opisać jako zespół cech opisujących szczególny sposób postępowania człowieka. Wyróżnia się:
dynamizmem, aktywnością
skłonnością do podejmowania ryzyka
umiejętnością przystosowywania się do zmieniających się warunków
postrzeganiem szans i ich wykorzystywaniem
innowacyjnością i motoryką

W skrócie, przedsiębiorczość to umiejętność ciągłego tworzenia „czegoś nowego“. Jest wyjątkowo doceniana przez pracodawców i niezwykle przydatna przy próbie stworzenia własnego biznesu. Szkoła jednak zdaje się pomijać ten temat. Nauka przedsiębiorczości rozpoczyna się dopiero w szkole średniej i trwa tylko rok. Nie polega na kształtowaniu cech przedsiębiorcy. Uczy natomiast, jak napisać dobre CV, jak odprowadzić podatki, jak formalnie założyć własną działalność gospodarczą( w jaki sposób się utrzymać na rynku, jest już nieważne). Kształtuje ludzi na doskonałych pracowników, lecz nie pracodawców. Tylko pojedynczy, zainteresowani tematem uczniowie, z różnych książek i internetu-często niepewnych źródeł wiedzy- dokształcają się samodzielnie. Zdecydowanie powinno się zmienić podejście do tematu przedsiębiorczości. Oprócz kwestii związanych z urzędami, podatkami czy szukaniem pracy należy w młodym człowieku wykształcać cechy dobrego przedsiębiorcy. To zadanie mogą ułatwić wszelkiego rodzaju gry symulujące działanie firmy, gdzie najpierw należy zdobyć odpowiedni kapitał(m. in. ziemię czy wykwalifikowanych pracowników), a następnie sprzedać z zyskiem wytworzone produkty. Takie zabawy ciekawią młodych ludzi, angażują do działania i zmuszają do myślenia jak człowiek przedsiębiorczy- jednocześnie czyniąc ich takimi.

Etyka zawodowa

Pojęcie etyki zawodowej odnosi się przede wszystkim do norm postępowania danej grupy zawodowej. Stara się opisać wzór osobowy pracownika, cele etyczne zawodu, normy postępowania i typowe konflikty etyczne mogące się pojawić w praktyce zawodowej. Bardzo często spotykamy się z postawą bardzo agresywną- zarobić jak najwięcej, zminimalizować straty i doprowadzić do upadku konkurencji. Takie działanie przynosi tylko szkodę- zniechęca potencjalnych partnerów do współpracy wstrzymując rozwój firmy. Uniemożliwia też pracę w grupie, jeżeli chociaż jedna osoba stara się udowodnić swoją wyższość nad innymi. Rozwiązaniem jest minimum godzina tygodniowo lekcji etyki w szkole. Nauka postępowania w różnych sytuacjach tak, by pozostając asertywnym nie szkodzić innym, jest potrzebna i przydatna w życiu zarówno prywatnym, jak i zawodowym.

Asertywność

Temat asertywności jest wyjątkowo rozległy. Ogółem, asertywność to umiejętność zachowania zdrowej równowagi, by nie być ani uległym, ani agresywnym. Wiąże się też z pewnością siebie, odwagą w wygłaszaniu swoich opinii i umiejętnością powiedzenia „nie“. W życiu zawodowym sytuacją szczególnie wymagającą od pracownika postawy asertywnej, jest jego stosunek z przełożonym. Postawa agresywna uniemożliwi współpracę, zwiększy dystans pomiędzy pracodawcą a pracownikiem czy zmusi zwierzchnika do zakończenia współpracy. Pracownik uległy również nie spełnia wszystkich zobowiązań, ponieważ wykonując jedynie polecenia przełożonego i nie wnosząc żadnych konstruktywnych idei, nie ma wkładu w rozwój przedsiębiorstwa. Szkoła powinna uczyć zachowań asertywnych od samego początku. W klasie nauczyciel jest swego rodzaju zwierzchnikiem. Jeżeli uczeń będzie w stanie skutecznie, ale i kulturalnie się z nim porozumieć, nie powinien w przyszłości mieć problemów ze współpracą z przełożonym.

Wprowadzenie kilku zmian w polskim systemie nauczania może okazać się niezbędne, by skutecznie przygotować młodych ludzi do życia w nowoczesnym świecie. Jednak ważniejsze jest to, by zmienić podejście do tematu edukacji i uświadomić sobie, że szkoła to nie jedyna możliwość zdobywania wiedzy i rozwijania się. Jeżeli uczeń wykaże chęć nauki i poszerzania swoich możliwości, to z pomocą nauczycieli i rodziców sprosta wyzwaniom stawianym przez współczesny rynek pracy.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here