Podstawy Prawa

0
2176

Norma prawna– to wynikająca z przepisów prawa reguła postępowania, wydana lub usankcjonowania przez państwo, zagwarantowana przymusem państwowym.

Budowa normy prawnej:
Norma zbudowana jest z trzech części
a/Hipoteza– każda norma prawna znajduje zastosowanie tylko w danej sytuacji
b/Dyspozycja-wskazuje nam obowiązujący w danej sytuacji sposób zachowania mówi nam co jest zabronione, a co można zrobić w danej sytuacji. Jest to kluczowa część normy prawnej.
c/ Sankcja-mówi nam jakie ujemne skutki pociągnie za sobą niezastosowanie się do dyspozycji np. sankcje karne, egzekucyjne

Rodzaje norm:
a/normy bezwzględnie obowiązujące-od ich wypełnienia nie można się uchylić
b/normy względnie obowiązujące-strony postępują zgodnie z tymi normami wówczas gdy danych spraw nie uregulowały inaczej w umowie.
• koncepcja norm sprzężonych (norma sankcjonowania i norma sankcjonująca).

Charakterystyka norm:
Norma prawna może mieć charakter generalny i abstrakcyjny lub indywidualny i konkretny.

Generalność– oznacza, iż norma nie jest skierowana do jednego, ściśle oznaczonego adresata (np. Jana Kowalskiego), ale do grupy podmiotów określonych przy pomocy nazwy rodzajowe (np. podatnik lub każdy człowiek).
Abstrakcyjność– oznacza, że nakazane czy też zakazane zachowanie jest wymagane od adresata normy w każdym przypadku, gdy ziszczą się określone w normie prawnej okoliczności. Dotyczy to powtarzalnych zachowań, bez zbytecznego uszczegółowienia określonych nią okoliczności.
Indywidualność– oznacza, że norma jest skierowana do wskazanego podmiotu.
Konkretność- oznacza, że norma dotyczy ściśle wskazanej sytuacji.
Normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym są najczęściej spotykane w aktach prawa powszechnie obowiązującego, zaś normy o charakterze konkretnym i indywidualnym w aktach administracyjnych.

Przepis prawa– jest to jednostka redakcyjna tekstu prawnego, rozumiana jako fragment tego tekstu w postaci artykułu bądź paragrafu, ustępu, punktu, litery, a nawet jako odrębne zadanie zawarte w artykule, paragrafie itd.

Rodzaje przepisów prawnych:
a/reguła powszechna np. nie wolno zabijać
b/ reguła szczególna np. wolno zabić wroga na wojnie
c/przepisy bezwzględnie stosowane
d/ przepisy względnie stosowane

3. Reguły kolizyjne:
Prawo w Polsce czasami jest tak skonstruowane, że dwie normy prawne wykluczają się.
Nauka i praktyka prawa wypracowały w związku z tym zestaw reguł (reguł kolizyjnych) pozwalający na radzenie sobie z tym problemem.
• Reguła kolizyjna porządku hierarchicznego– norma wyżej usytuowana w hierarchii norm (norma wyższego rzędu) uchyla normę niższego rzędu.
• Reguła kolizyjna porządku czasowego- norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą.
• Reguła porządku treściowego– norma szczególna uchyla ogólną. Późniejsze wprowadzenie normy ogólnej nie oznacza uchylenia normy szczególnej.

Hierarchizacja aktów normatywnych:

Akty normatywne w państwie tworzą strukturę hierarchiczna i różnią się miedzy sobą przypisywana im mocą prawna. Mocy prawnej aktu normatywnego nie należy utożsamiać z jego mocą obowiązująca czyli wiążącą do jej wykonania. Najwyższe miejsce w hierarchii aktu normatywnego zajmuje konstytucja, po niej ustawa, niżej akty wykonawcze, do których zalicza się rozporządzenia i zarządzenia oraz akty normatywne wydawane przez organy samorządu terytorialnego, a także wojewodę

Charakterystyka systemu prawa precedensowego
System prawa precedensowego jest stosowany głównie w krajach anglosaskich ( wielka brytania, stany zjednoczone australia , nowa zelandia itp.) W tym przypadku tworzenie prawa jest związane z wydawanymi przez sądy konkretnymi rozstrzygnięciami w danej sprawie i prawo precedensowe działa na równi obok prawa ustawowego. Dotyczy to przede wszystkim prawa kontraktów jak i prawa karnego
Podstawą jest tu pojęcie precedensu czyli orzeczenia, czyli wyrok sądowy mogący wpływać na treść orzeczeń wydawanych w sprawach późniejszych.

ZASADY TWORZENIA PRAWA W RP

Konstytucja RP stanowi uregulowanie prawa. Prawo w Polsce jest wyłącznie prawem stanowionym( ustanowionym przez odpowiedni organ państwa). Ustawa jest podstawowym aktem podkonstytucyjnym.
Główne założenia postępowania ustawodawczego
1. Postępowanie ustawodawcze może być oficjalnie zaczęte przez uprawnione podmioty, które przygotowują wstępny projekt ustawy.
2. Główne prace toczą się w sejmie, jest to pierwszy etap .
3. Po uchwaleniu ustawy przez Sejm trafia ona do Senatu gdzie są dalsze prace nad ustawą polegające na albo na przyjęciu ustawy bez poprawek, wprowadzeniu poprawek lub odrzuceniu ustawy.
4. W zależności od decyzji senatu ustawa przekazywana jest prezydentowi do podpisu albo trafia z powrotem do Sejmu.
5. Ustawa może wejść w życie dopiero po podpisaniu jej przez prezydenta, przy czym prezydent ma możliwość odmowy podpisania z merytorycznym uzasadnieniem tzw. Weto prezydenckie , może mieć prezydent także zastrzeżenia natury prawnej i skierować ustawę do Trybunału Konstutycyjnego.
6. O ostatecznym kształcie ustawy decyduje SEJM.

Wykładnia prawa
– polega na wyjaśnieniu sensu przepisów prawnych, ustaleniu właściwego ich rozumienia, przypisaniu im odpowiedniego znaczenia, bądź wyznaczeniu ich zakresu. Przez wykładnię rozumie się określone czynności podjęte w celu ustalenia znaczenia i zakresu wyrażeń.
Przedmiotem interpretacji jest język, za pomocą którego zadawane są teksty prawne. Naczelną zasadą jest zasada, zgodnie z którą to co jest zrozumiałe i jasne nie wymaga interpretacji.
Język prawny-> teksty prawne
Język prawniczy-> prawników

Rodzaje wykładni prawa:
językowa– polega na ustaleniu znaczenia i zakresu wyrażeń tekstu prawnego ze względu na język, w którym zostały sformułowane.
pozajęzykowa– w skład której wchodzą: wykładnia całościowa (teleoligiczna), systemowa, funkcjonalna.
celowościowa– przepis ustawy może być tłumaczony tak, aby był najbardziej zdalnym środkiem do osiągnięcia celu
funkcjonalna– interpretując przepis prawny należy uwzględniać jego funkcje.
systemowa– założenie, że przepis w danym akcie prawnym nie jest umiejscowiony przypadkowo, lecz wynika z racjonalnego działania pracodawcy.

Prawo finansowe– reguluje funkcjonowanie finansów publicznych

Prawo karne– reguluje stosowanie środków przymusowej reakcji państwa (sankcji) na antyspołeczne zachowania zabronione przez prawo pod groźbą tych środków.
Zasady prawa karnego:
-winy
-humanitaryzmu kary
-nie ma kary bez przepisu

Prawo administracyjne
– reguluje realizację procesów administrowania w państwie, w tym zaspokajania słusznych potrzeb obywateli.
Zasady prawa administracyjnego:
-legalizmu
-ugody administracyjnej
-trwałości decyzji

Prawo pracy– normuje stosunki pracy dobrowolnie podporządkowanej.
Zasady prawa pracy:
-ochrony pracy
-wolności pracy i swobody nawiązania stosunku pracy
-poszanowania godności i innych dóbr pracownika
-równego traktowania pracowników
-godziwej płacy
-uprzywilejowania pracownika
– zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy

Zasady prawa gospodarczego:
-zasadę wolności gospodarczej, obejmującą wolność wyboru formy działalności oraz wolność podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej,
-zasadę ochrony własności,
-zasadę praworządności, która oznacza, że organy administracji publicznej mogą działać jedynie na podstawie i w granicach prawa,
-zasadę ograniczonej ingerencji państwa w gospodarkę,
-zasadę proporcjonalności, według której wszystkie podjęte działania i zastosowane środki powinny być proporcjonalne do celu,
-zasadę 3D – decentralizacji, demonopolizacji i deregulacji.

Prawo gospodarcze– to zespół norm prawnych dotyczących funkcjonowania gospodarki państw oraz stosunków gospodarczych między osobami fizycznymi, prawnymi oraz innymi podmiotami, które mają zdolność do bycia podmiotem stosunków gospodarczych.

Prawo konstytucyjne
– obejmuje całokształt norm dotyczących ustroju państwowego, w tym:
– podmiot władzy najwyższej w państwie
– stosunki własnościowe
– formy sprawowania władzy państwowej
– status prawny jednostki
– organizację i tryb działania aparatu państwowego

Zasady prawa konstytucyjnego:
• poszanowania i ochrony godności człowieka
• dobra wspólnego
• pomocniczości
• niepodległości
• suwerenności narodu

Prawo międzynarodowe publiczne– jest zespołem norm regulujących stosunki między państwami, niektórymi organizacjami międzynarodowymi a nawet narodami walczącymi o swoją niepodległość, które nie utworzyły jeszcze organizacji państwowej.

Zasady prawa międzynarodowego publicznego:
– suwerenności równości państw
– nieinterwencji
– umów należy dotrzymywać „Pacta sunt servanda”
-pokojowego załatwiania sporów
-wyrzeczenia się siły
-bezpieczeństwa zbiorowego

Prawo cywilne- normuje na zasadzie równorzędności podmiotów prawa społecznie doniosłe stosunki majątkowe i związane z nimi stosunki niemajątkowe.

Zasady prawa cywilnego:
-równości
-uprzywilejowania konsumenta w stosunkach z profesjonalistą
-wykonywania praw podmiotowych z uwzględnieniem ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia oraz zasad współżycia społecznego
– domniemania dobrej wiary
– ochrony praw nabytych
– ochrony dóbr osobistych
– ochrony własności
– swobody umów
– wykonania zobowiązań
– odpowiedzialności za szkodę
– pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego przed ustawowym

Prawo rodzinne– to zespół norm prawnych regulujących stosunki prawne w rodzinie (zarówno niemajątkowe i majątkowe), jej istnienie i funkcjonowanie, stosunki wewnątrz rodziny, jak i z osobami trzecimi.

Co to jest gałąź prawa?
Gałąź prawa to podzbiór w obrębie systemu prawa, wyróżniany z uwagi na:
-materię będącą przedmiotem unormowania (rodzaj stosunków społecznych)
-przyjętą przez pracodawcę metodę unormowania
-podmioty do których adresowane są normy.

Charakterystyka gałęzi prawa (nazwa, metoda regulacji, unormowania, adresaci):
a) prawo konstytucyjne:
ustrój państwa, obowiązki obywatelskie, prawa i wolności obywatelskie; upoważnienia i nakazy; organy władzy publicznej.
b) prawo administracyjne:
zaspokajanie uzasadnionych potrzeb obywateli; upoważnienia i nakazy; organy władzy i administracji publicznej.
c) prawo karne:
przestępstwa i wykroczenia; zakazy oraz sankcja karna; każdy człowiek powyżej 13 roku życia.
d) prawo cywilne:
sprawy majątkowe; uprawnienie; każdy podmiot wyposażony w zdolność prawną.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here